Kamasutra

kama = pragnienie, zmysłowość, pożądanie, przyjemność, rozkosz, namiętność, żądza; u Freuda = libido, u starożytnych Greków = eros

sutra = nić; tekst wyjaśniający zastosowanie jakiejś doktryny, wiedzy, filozofii; sutry odpowiadały na pytanie jak, a nie co.

Najbardziej znanymi sutrami są nauki Buddy, objaśniające rozmaite techniki pracy z umysłem. Inną ważną sutrą jest Jogasutra, klasyczny traktat o technikach jogi, autorstwa Patańdżalego.

Kamasutra to traktat o technikach wzbudzania i rozładowania pożądania, kamy.

Inne teksty (dydaktyczne) nauczające technik miłosnych to: Ananga ranga, Madana mandira, Rati Rahasya, Kama Kutuhala.

Obok licznych Kamasutr, podręczników, samouczków technik uprawiania seksu, istniały bardziej subtelne i pogłębione traktaty filozoficzne o sztuce miłości, Kamasiastry. Sutra to techne, siastra to arte.

Kama jest bóstwem-pojęciem, przedstawiającym kosmiczną żądzę, symbolizującym pragnienie cielesnego połączenia, związania na wieczność, zmysłowego zatopienia, utopienia się w jaźni kogoś innego. Jest bogiem zmysłowego pożądania, a nie bogiem miłości w europejskim znaczeniu tego słowa. Opozycją do kamy jest bhakti, łagodna akceptacja wszystkich żyjących istot, miłość współczująca, obejmująca i wzmacniająca każde, w tym własne, Ja.

Kama jest porównywany do aryjskiego boga Agni, Ognia, gdyż moc pożądania trawi i spala jak ogień. Siakti (energią sprawczą) Kamy jest pożądanie, jego bratem — gniew dobywający się z niespełnienia, a córką — pragnienie. Kama ma dwie małżonki — Rati, przyjemność fizyczną i Priti, przyjemność zmysłową.

Kama to także spełnienie, realizacja samego pragnienia i każdej namiętności, a każda namiętność ma zawsze silny odcień erotyczny. Pożądanie obdarzone jest ogromną siłą, nasycone energią kosmiczną zdolną zniszczyć wszystko, co napotka na swej drodze. By osłabić skutki jego działania albo raczej obrócić je ku dobru człowieka, pożądanie musi być rozpoznane, zdyscyplinowane i świadomie ukierunkowane tak, by nie niszczyło.

Rozkosz stanowiła zawsze w Indiach pełnoprawną dziedzinę ludzkich dążeń, a rozkosz seksualna uważana była za najwyższą ze wszystkich dozwolonych przyjemności. Erotyzm rozumiany jest tu bardzo szeroko — energie męska i żeńska tkwią u podstaw wszelkiego życia, a proces kosmicznego tworzenia, którego archetypem jest zjednoczenie boga i bogini, mógł zawsze być pełnoprawnym udziałem zwykłego człowieka. W kultach śiwaickich, które są najstarszą warstwą religijną hindu, wszystko co daje szczęście, przyjemność i miłość, przybliża do boskości. Do kultu przynależy więc to, co stymuluje odczuwanie zmysłowej rozkoszy — taniec, muzyka, zapachy, światło, kwiaty, wino i odpowiednie pożywienie. Erotyzm rozumiany jako rytuał i uprawiany w akcie łaski jest najwyższym hymnem ku chwale istnienia i najkrótszą drogą prowadzącą do doświadczenia boskości.

Kamasutry to teksty objaśniające jak działa popęd płciowy, czym jest i co z jego działania wynika oraz w jaki sposób można tę naturalną energię ukierunkować ku własnej korzyści. W różnych epokach napisano w sanskrycie wiele dzieł na ten temat i choć mogły one nosić różne tytuły — Anunga Runga, Etapy miłosnego pragnienia czy Aforyzmy o sztuce kochania, to o wszystkich mówiło się potocznie Kamasutry. Większość z nich odnosiła się zawsze do jakiegoś wcześniejszego przekazu ustnego lub tekstu, ale najczęściej cytowano imię Watsji, którego styl i treść były bogatsze i bardziej pogłębione niż w Kamasutrach obiegowych. Watsja, lub Watsjajany, był autorem klasycznego dzieła na temat technik miłosnego zespolenia i żaden zbiór biblioteczny dzieł pisanych w sanskrycie nie mógł uchodzić za kompletny, jeśli nie posiadał kopii tego dzieła. W XIX wieku udało się panditom ustalić jedną, integralną wersję oryginału na podstawie trzech manuskryptów pochodzących z Waranasi, Kalkuty i Dżajpuru oraz na podstawie Jayamangala, komentarza do tekstu oryginalnego pochodzącego z X-XIII wieku. Tę właśnie wersję przetłumaczono na język angielski.

Niewiele wiadomo o autorze najlepiej skomponowanej Kamasutry. Tylko tyle, że Watsja, lub Watsjajana, był braminem, żył pomiędzy I a VI wiekiem n.e. i zapisał w sanskrycie swe spostrzeżenia na temat gier i sztuczek miłosnych, które obserwował na dworze (dworach?) władcy lub innych bogatych kupców.

Tak pisze o sobie na końcu dzieła: Po przeczytaniu i rozpatrzeniu dzieł Babhrawaji i innych starożytnych autorów i po rozpoznaniu znaczenia rad, jakich on udziela, traktat ten został napisany zgodnie z zasadami Świętych Pism dla dobra świata przez Watsjajanę, gdy tenże prowadził życie ucznia duchowego w Benares i był głęboko pogrążony w kontemplacji Boga. Dzieło to nie powinno być w istocie swej używane jako narzędzie do zaspokojenia pragnień. Każdy, kto wie, na czym opiera się prawdziwa nauka, zachowa ją, a ten kto wie, czym jest jego dharma, artha i kama i przestrzega obyczajów swej społeczności, ten może być pewien, że opanuje swe zmysły. Krótko mówiąc, kto jest mądry i przemyślny, a ciesząc się dharmą, arthą i nawet kamą, nie staje się niewolnikiem swych pożądań, ten uzyska sukces we wszystkim, co przyjdzie mu przedsięwziąć.

Aforyzmy miłości Watsjajany zawierają około 1250 śloków czyli stanc, ułożonych w 7 części, 36 rozdziałów i 64 akapity. Choć nie ulega kwestii, że jest to dzieło na nowo przez autora przemyślane i skomponowane, to on również cytuje wcześniejszego autora, niejakiego Babhrawaję i jego uczniów, jakby podkreślając rangę starożytnych pism i przekazu ustnego. W tym sensie traktat ten nie jest więc oryginalny, lecz opiera się na długiej, może nawet tysiącletniej tradycji przekazu ustnego, przez Watsjajanę jedynie zapisanego w sanskrycie.

Odnosi się nieodparte wrażenie, że epoka, w której autor kodyfikował starożytną wiedzę, jest zafascynowana kobietą i jej odczuwaniem rozkoszy, że stawia doznania kobiety nie tyle wyżej od doznań męskich, lecz określa je jako warunek sine qua non męskiego spełnienia. By doznać pełnej, świadomej szczęśliwości erotycznej mężczyzna musi dobrze poznać kobietę. Jednocześnie obowiązkiem mężczyzny jest traktowanie potrzeb kobiety na równi ze swoimi — gdyż natura odczuwanej rozkoszy jest dla obu płci identyczna.

Życie może stać się sztuką. Człowiek ma doskonalić się we wszystkich możliwych dziedzinach, szukając najlepszych nauczycieli. Wraz z nauką obowiązku i cnoty, dharmy, ma doskonalić umiejętność bogacenia się, artha, oraz opanować sztukę zmysłowej rozkoszy, kamę.

Sztuka miłości — kama siastra — nie jest udziałem wszystkich. Dla większości pozostaje czysta technika — kama sutra. Według autora, kobiety obywają się bez uczonych tekstów, kama siastrę rozwijając spontanicznie. W intymności typowo kobiecych spotkań od najmłodszych lat poznają zakamarki swego ciała kąpiąc się nago w rzece, nacierając ciało wonnymi olejkami, masując brzuchy kobiet w ciąży, przygotowując joni do porodu, a piersi do karmienia, rozkoszując się dotykiem dojrzałej kobiety. Najlepszymi nauczycielkami młodziutkich dziewcząt z bogatych domów są starsze siostry i kuzynki, mamki, wieśniaczki, służące…

Wraz z poznaniem sztuk i technik miłości, pisze Watsjajana, młoda kobieta nabywa rozliczne umiejętności, takie jak śpiew i taniec, gra na instrumencie, pismo i rysunek, malowanie wzorów henną na ciele, splatanie kwietnych wieńców, dekoracja statuetki bóstwa kolorowym ryżem i kwiatami, układanie mandali kwietnych na posadzce i na małżeńskim łożu, barwienie ubrań, włosów, paznokci i ciała, układanie kolorowych szkiełek na posadzce, zdobienie łoża i rozkładanie makatek i poduszek, wydobywanie dźwięku ze szklanic napełnionych wodą, umiejętność napełniania wodą wszystkich domowych naczyń i kunsztownego rozlokowania ich w pomieszczeniach, malowania wzorów na bawełnie, nizania koralików, plecenia wianków, girland i wieńców, przypinania kwiatów do włosów i ubrań, zwijania męskich turbanów i wykonania różnych zmyślnych nakryć głowy; sztuka układania przedstawień teatralnych i opanowanie gry aktorskiej, umiejętność wykonania kolczyków do uszu i mieszania perfum, nakładania biżuterii, dobierania i ozdabiania szat, opanowanie sztuczek magicznych i zręcznościowych oraz wszelkich prac ręcznych, sztuka kulinarna, przygotowanie napojów orzeźwiających, magicznych, odpowiednio perfumowanych i kolorowanych, naparów leczniczych i wyciszających; krojenie i szycie, wykonanie przy pomocy nitki bawełnianej lub wełnianej różnego rodzaju ślicznych ozdób: papużek, kwiatów, rozwiązanie szyfrów i zagadek, ukrytego znaczenia słów i gry słownej, ćwiczenia mimiczne i naśladownictwo, czytanie rytmiczne i intonacyjne, powtarzanie trudnych do wymówienia sekwencji, posługiwanie się szablą i zwykłym kijem oraz kijem bojowym, łukiem i strzałami, sztuka dedukcji, wyciągania konkluzji i racjonalnego myślenia, stolarka, sztuka budowania i architektura, rozpoznanie wartości monet złotych i srebrnych, biżuterii i kamieni szlachetnych, chemia i mineralogia, kolorystyka biżuterii, kamieni szlachetnych i pereł, znajomość minerałów kopalnych i odkrywkowych, ogrodnictwo i pielęgnacja chorób roślin i drzew, określanie wieku, układanie różnych sposobów odżywiania, organizowanie walk kogutów, gęsi i jeleni, sztuka mówienia z papużkami, nakładanie na ciało perfumowanych olejków i układanie fryzury przy pomocy pomad i wody perfumowanej, splatanie warkoczy, rozczytanie pisma szyfrowego i rozumienie słów w formie symboli, zmyślne zabawy językiem — przestawianie sylab lub dodawanie zbędnych liter między sylabami, znajomość języków obcych i regionalnych dialektów, umiejętność zdobienia kwiatami wozów ciągniętych przez konie lub bawoły, szkicowanie mistycznych diagramów, mieszanie filtrów miłosnych i upajających i wiązanie sznurków na przegubie ręki, rebusy umysłowe polegające na uzupełnieniu brakującego wersetu czy stancy, układanie wierszy i deklamacja, znajomość słownictwa literackiego i potocznego, sposoby przebierania się i zmiany wizerunku osoby, sztuka pozorów i przekształcania otoczenia, różne gry i zabawy, sztuka zdobywania tego, co należy do kogoś innego poprzez magiczne zaklęcia i powtarzanie mantr, zręczność w ćwiczeniach sportowych, reguły społeczne, sztuka mówienia komplementu i okazania szacunku, sztuka wojenna i umiejętność władania bronią, rozwiązywanie zagadek matematycznych, produkowanie sztucznych ogni (ogni bengalskich), rzeźbienie figurynek i przedmiotów w glinie.

Tak wykształcona kobieta staje się ozdobą każdego mężczyzny i podnosi jego prestiż w środowisku. Samotna (opuszczona lub wdowa) błyskawicznie znajduje innego wielbiciela. Kobieta dba o higienę swego mężczyzny utrzymując następujący rytm — codzienne mycie zębów i żucie betelu, codzienna kąpiel i nakładanie perfum, wcieranie oliwy co drugi dzień, mycie ciała mydłem tylko co trzeci dzień, golenie i podstrzyżenie włosów na głowie co czwarty dzień, epilacja włosów intymnych części ciała miedzy piątym a dziesiątym dniem.

Przygotowanie do miłosnych uścisków wymaga odpowiedniego decorum — subtelnej muzyki, zapachu kwiatów, delikatnego oświetlenia, miłych, przemyślnie dobranych prezentów. Kobieta otwiera swe ciało dużo wolniej niż mężczyzna i przyjmuje go tylko wtedy, kiedy ona tego chce. Czekanie na skinienie kobiety bywa katorgą, ale nagroda przyjęcia w chłodne płatki joni i pewność rozkoszy pozwala na prowadzenie cierpliwej gry. Mężczyzna nie powinien pić alkoholu, gdyż osłabia to jego sprawność seksualną, kobieta natomiast po małej dawce dobrego likieru jest odważniejsza i odprężona.

Istnieją różne rodzaje związków: związek miłosny, w którym zespolenie jest miłe, zwłaszcza po długiej rozłące, a więc znajomość technik Kamasutry jest zbędna oraz związek użyteczny, w którym każda ze stron związana jest z kimś innym i gra miłosna musi pomóc pokonać nudę; dla takiego właśnie związku są przeznaczone 64 pozycje Kamasutry i techniczny opis uzyskiwania rozkoszy. Ledwo rozpoczynający się związek nazywany jest poślednim; gdy mężczyzna myśli podczas stosunku o innej kobiecie — związkiem transferu uczuć; gdy mężczyzna uprawia miłość ze służącą czy inną kobietą z niższych warstw społecznych i nie może wykonywać pewnych gestów, to jest to związek a la eunuch; gdy wykształcona kurtyzana ma związek z wieśniakiem lub bogaty mężczyzna z wieśniaczką, to jest to związek rozczarowania. Gdy dwie osoby są ze sobą dobrane pod każdym względem, wtedy jest to związek spontaniczny i żadna Kamasutra nie jest potrzebna. We wszystkich związkach ważnym elementem jest radosne pogodzenie się po kłótni — wyzwolony gniew należy przemienić w energię erotyczną. Sprawny mężczyzna bardzo łatwo zdobywa dla siebie zapłakaną i rozedrganą złością kobietę.

Najważniejsza część Kamasutry to 64 pozycje splotów i uścisków ciała pozwalające osiągnąć najwyższe zadowolenie. Osiem omawianych tematów to: uścisk, pocałunek, pieszczoty palcami i drapanie paznokciami, gryzienie, odpoczynek, krzyki i westchnienia, odwrócenie ról męskiej i kobiecej oraz pieszczoty ustne, a każdy z rozdziałów traktuje o ośmiu różnych sposobach uzyskania przyjemności. Jeśli w sztuce kochania konieczna jest różnorodność, to dlatego, że pragnienie budzi się dzięki różnorodności sposobów. Lecz gdy nie ma miłości między kochankami to i 64 pozycji będzie za mało. Dlatego kurtyzany, ostrzega autor, znające niezliczoną ilość technik miłosnych mają takie wzięcie. Kurtyzana była kobietą poszukiwaną, gdyż doznawała swobodnej rozkoszy seksualnej, a w środowisku mówiono o niej z… rozkoszą.

Wbrew ścisłym, nieprzekraczalnym regułom pozwalającym zawierać związek małżeński jedynie w obrębie tej samej dżati, w Kamasutrze Watsjajany podkreśla się nadrzędną rolę partnerstwa i dobrowolnego wzajemnego wyboru. Dziewczyna mogła uciec z domu, jeśli nie chciała związku z niekochanym mężczyzną, a jeśli chciała poślubić ukochanego, z którym była często już w związku erotycznym, to wystarczyło, że dokonali oni rytuału ognia. Mężczyzna brał ogień z domu bramina, rozsypywał zioła i zgodnie ze starym obyczajem religijnym oboje składali ofiarę. Rodzinę należało powiadomić po celebracji, gdyż związany rytuałem ognia związek był nierozerwalny, nawet gdy nie podobał się rodzinie. Zalecało się wstępowanie w związek małżeński młodym z tej samej dżati, gdyż dawało to gwarancję równości, lecz wszystkie inne związki nie były rygorystycznie zabronione. Kobieta mogła powtórnie wyjść za mąż, także wdowa.

Szczęście osiąga się tylko wtedy, gdy poślubi się ukochaną dziewczynę, tak więc każda kochana dziewczyna jest godna poślubienia — mówi Kamasutra.

Przez setki lat istniała w Indiach sakralna prostytucja, ujęta w karby devadasi, boskich służebnic, które mieszkały przy świątyniach i oprócz sztuki miłości zajmowały się pieśnią, muzyką, tańcem; dzięki nim przetrwała wielka tradycja teatru — Anglicy zakazali i zamknęli tę instytucję jako niemoralną.

Erotyczne malowidła i rzeźby boskiej pary zespolonej w uścisku przynoszą szczęście. W dawnych Indiach każdy dom posiadał pokój miłosny, gdzie ściany pokryte były erotycznymi freskami. Za czasów Wielkich Mogołów wprowadzono zakaz malowideł ściennych o tematyce erotycznej, zwłaszcza na zewnętrznych ścianach domów, ale temat został przejęty przez miniaturzystów tworzących słynne miniatury mogolskie (do dziś sprzedawane), świadczące o subtelnej wiedzy na temat sztuki miłości i wysublimowanej dekoracji wnętrz. Anglicy zniszczyli praktycznie doszczętnie spontaniczny erotyzm indyjskiej cywilizacji, wciskając ją w ramy ciasnego purytanizmu, likwidując, między innymi, starożytną instytucję devadasi, spełniających także rolę kurtyzan i prostytutek i nie zezwalając na otwarcie „współczesnych” domów publicznych. Pewien szacowny współczesny bramin interesujący się zagadnieniem, podobnie jak Watsjajana, autor Kamasutry, stwierdza „w kraju, gdzie nie ma prostytutek, każdy dom staje się burdelem”.

Życie jest celebracją każdej chwili, każdej czynności i każdego spotkania człowieka z człowiekiem. Rytuały nadają sens naszej egzystencji — wyznaczają początek i koniec ważnych etapów życiowych, nadają ważność chwili obecnej. Indie potrafiły ubogacić i nadać sens najważniejszej dziedzinie ludzkiej komunikacji.

Tak długo jak twe usta szukać będą innych ust,
a oczy — blasku innych oczu, tak długo trwa TO,
a TO sprawia, że żyjesz.

zobacz także: