nirwana

Wygaszenie, wygaśnięcie:

  • trzech namiętności (uciążliwych emocji): pożądania, nienawiści i zaślepienia (błądzenia);
  • woli życia, to znaczy nieokiełzanego pragnienia ponownego przyjścia na świat dla „załatwienia” zaległych spraw i „rozwiązania” starych problemów psychicznych;
  • pragnienia osiągnięcia stanu pozacielesnego, jak anioła, boga, czystego umysłu;
  • i wygaszenie pragnienia śmierci.

Dopiero spełnienie powyższych warunków pozwala wyzwolić się z koła ponownych narodzin — samsary.

Nirwana nie jest miejscem wiecznego pobytu (jak raj), lecz stanem, do którego dochodzi się stopniowo.

Nie jest łaską, lecz owocem rozdawanej miłości bhakti i pracy karma.

Zależy od dharmy — tego zdarzenia, które określamy jako nasze narodzenie — gdzie, kiedy, z kogo.

Jest stanem wewnętrznego uniesienia, radości, ekstazy, mistycznego połączenia z całością.

Jest objawieniem płynącym z własnego umysłu-serca-duszy-ciała, a nie danym z zewnątrz.

Jest najwyższym stanem istnienia/nieistnienia, wyjściem poza krąg reinkarnacji, połączeniem się z brahmanem.

Jest amritą.

Ujawnia się w poznaniu prawdziwej natury świata.

Wygaszenie może zostać osiągnięte w tym życiu, tu i teraz, poprzez regularne ujarzmianie namiętności.

Stan, w którym znika przekonanie o tym, że człowiek jest bytem indywidualnym, pojedynczym, oddzielonym od świata, a pojawia się świadomość pełnej jedności, nazywana również urzeczywistnieniem brahmana w sobie.

Stan czystego umysłu uzyskany po uwolnieniu go od pożądań, pragnień, nastrojów, przekonań, nawyków, negatywnych emocji i fałszywych spostrzeżeń, wynikających z przywiązania do rzeczy i ich gromadzenia.

Termin ten został całkowicie przywłaszczony przez buddyzm, a myśl indyjska używa częściej terminu moksza.

Moksza to ostateczne wyzwolenie duszy indywidualnej z cyklu powtórnych narodzin, dzięki urzeczywistnieniu najwyższego stanu świadomości.

Ramakrishna mówił, że wyzwolony jest jak solna laleczka, która po śmierci wrzucona do oceanu rozpływa się w nim (a ocean to symbol Wielkiej Matki).

Cztery zespolone pojęcia podstawowe, cztery idee-siły wprowadzają nas od razu w istotę duchowości indyjskiej: karman, maja, nirwana i joga. Mircea Eliade, Joga. Nieśmiertelność i wolność, Warszawa 1997, Wydawnictwo Naukowe PWN