aszram

etap, przystanek

Trudno sobie wyobrazić Indie bez aszramu, która jest swoistą instytucją.

Ustronne, odległe miejsce w lesie, grocie, na szczycie góry, pustelnia, erem, ermitaż, klasztorek, gdzie asceci oddawali się medytacji i modlitwie, często pod okiem nauczyciela. Dosłownie zatrzymywali się na jakiś czas, by uporządkować, przepracować i zrozumieć sprawy egzystencjalne aż do ostatecznych. Symbolicznie, oznacza dojście do pewnego momentu zrozumienia, do nowego stanu świadomości. Zdrożony wędrowiec ducha przystaje, by odpocząć, przysiąść, zaczerpnąć powietrza. Zatrzymuje się, gdy nie wie, w którą stronę pójść dalej. Guru odpowie: Gdy droga rozwidla się, idź nią lub nic nie odpowie. Ruszamy dalej.

Tradycyjnie, termin ten określa cztery etapy życia pobożnego bramina:

brahmaczarja
studiowanie, czytanie świętych tekstów, wdrożenie w dyscyplinę;
garhastnja
założenie rodziny i szeroko pojęte życie społeczne;
wanaprastha
porzucenie rodziny (za jej zgodą) i spraw doczesnych;
sannjasa
życie pustelnika lub wędrownego ascety

Jako dobrze zorganizowane instytucje charytatywne zaczęły powstawać w XIX wieku, pod okiem Anglików. Było to przede wszystkim miejsce odradzania się studiów nad religiami hindu i rodzimymi językami, głównie sanskrytem, po katastrofie wprowadzenia islamu przez Wielkich Mogołów. Po wtóre — jako autentyczne miejsce duchowego wsparcia guru dla uczniów. Rozmaite były losy różnych aśramów powołanych do istnienia — niektóre przepadły, inne są do dziś powszechnie znanymi, szacownymi pomnikami pracy na rzecz ludu. Większość z nich zawsze miała charakter bardziej społeczny niż czysto duchowy; każdy wybitny mędrzec otwierając swój aśram uruchamia cały wachlarz działalności gospodarczych, a duchowości naucza poprzez konkretne działanie. Organizuje się ochronki dla sierot, schroniska dla niepełnosprawnych, hospicja dla ludzi starych i bezdomnych, wsparcie i pracę dla najbardziej upośledzonych, szkoły, biblioteki i kluby sportowe. Aśram to miejsce, w którym można okazać swoje miłosierdzie i w bardzo prosty sposób zrealizować naturalną ludzką potrzebę pomagania i wspierania innych. Istnienie aśramu w danej społeczności bardzo silnie konsoliduje więzi lokalne.

Niektóre z współcześnie działających aszramów:

Ramakrishna Mission, założona przez Wiwekanandę w 1897 w Belur pod Kalkutą, budowała i prowadziła szkoły, biblioteki, sierocińce, szpitale. Misje nie szerzyły i nie szerzą żadnej religii, ich celem jest poznanie nauk Ramakrishny, wybitnego bengalskiego mędrca.

Sewagram Ashram to jeden z aszramów Mahatmy Gandhiego, i dziś najbardziej znany.

Śri Aurobindo Aśram w Pondicherry istnieje od 1927 i jest poważnym dochodowym przedsiębiorstwem. Wśród wielu rodzajów działalności gospodarczych (wydawnictwo, pomoc ludziom starszym) aśram prowadzi jedną z najlepszych w świecie szkół średnich — Międzynarodowe Centrum Edukacji Śri Aurobindo, założone w 1956 roku przez Matkę (Mirę Alfassę).

Aśramy Sai Baby — zakładane są od 1945 roku; najbardziej znana to aśrama Punie i Puttaparthi koło Bangalore.

Ma Ananda Mayi Ashram — założony przez największą świętą guru współczesnych Indii, z siedzibami w Kalkucie, Kankhal, Waranasi, przejęły między innymi opiekę nad ludźmi starymi.

O aśramie Matki Teresy w Kalkucie, założonym w latach czterdziestych XX wieku, wiemy wszystko.

Ramana Maharishi mieszkał przez całe życie w grocie u stóp świętej góry Arunaczala i nie chciał jej porzucić, lecz jego uczniowie zbudowali w latach 30-tych XX wieku Ramana Maharishi Ashram, by nadać nauczaniu tego mistyka wymiar bardziej powszechny; mieszkała tam jakiś czas nasza rodaczka Wanda Dynowska.

ISKCON — International Society of Krishna Consciousness, Międzynarodowe Towarzystwo Świadomości Kriszny założone przez Swami Prabhupada w 1965 roku w San Francisco, nazywane niekiedy ruchem Hare Kriszna, zrzesza dziś w świecie miliony wyznawców i prowadzi konkretne akcje charytatywne (dożywianie głodujących). Mają swój piękny ośrodek i świątynię w Brindaban koło Agry, gdzie według mitologii żył Kriszna.