Puri, drewniane rydwany

Puri jest jednym z czterech punktów wyznaczających granice cywilizacji indyjskiej. To kres wschodni, Rameswaram - południowy, Dwarka – zachodni i Badrinath – kres północny. Owe szczególne miejsca świętości, boskie siedziby dham zostały ustanowione przez indyjskiego mędrca Adi Siankaraczarję w VIII wieku.

Obowiązkiem dawnych władców była budowa świątyń, nie tylko dla zabezpieczenia własnych interesów [handel] i umocnienia splendoru władzy świeckiej, lecz dla nawiązania zdrowego kontaktu z poddanymi. Tylko ludzie szczęśliwi kochali swoich władców, a uszczęśliwienie wiązało się z organizowaniem świąt, podczas których bogowie schodzili na ziemię i bratali się z wszystkimi ludźmi. Jednym z doczesnych wyzwań królów było więc budowanie sfery sacrum i umożliwienie bogom zejścia na ziemię tu i teraz, by ich spotkanie z ludźmi stało się silnym, realnym przeżyciem. Władcy korzystali ze scenografii, fabuły i dramaturgii mitów, by obecność bogów była odczuwana jako rzeczywistość.

Święto Ratha Yatra, obchodzone w czerwcu/lipcu, uświetnia procesja trzech bajecznie kolorowych, ukwieconych rydwanów, na których umieszczone są statuetki Kriszny i jego rodzeństwa. Osoby, które wprzęgają się w ciągnięcie rydwanów, oczyszczają [przepalają] swoją zbrukaną karmę i dostępują lepszych żywotów. Procesja wyrusza ze świątyni Jagannatha, by wtoczyć się majestatycznie do świątyni Gundicha, 3 km poniżej.

Dzisiaj, zamiast władców, instytucje państwowe z inicjatywy rządu stanu Orisa dbają o znalezienie odpowiednich drzew do wyrębu, a specjalna jati, grupa zawodowych cieśli, zajmuje się budowaniem rydwanów; nikt poza budowniczymi nie może nawet tknąć drewnianych bali. Po uroczystościach, jak za dawnych czasów drewno rozdawane jest za darmo na opał na zimę ludziom najuboższym.

Ratha ma specyficzny kształt, opisany w Mahabharacie; w czasach wedyjskich na takim rydwanie jeździł Kriszna. Yatra to pielgrzymka do świętego miejsca.