Dolawira, zapomniana cywilizacja

Żadne pozwolenia nie są potrzebne, by dojechać do Dolawiry, położonej na terenach przygranicznych z Pakistanem. Tylko stare wydania przewodników nakazują udać się na posterunek policji w Bhuj i ubiegać się o pozwolenie. Byłam na posterunku, wydali mi stosowne pismo, do Dolawiry pojechałam taksówką, a taksówkarz jechał tam po raz pierwszy. Jechaliśmy przez odludzia, po drodze zastała nas noc, błądziliśmy, wreszcie zobaczyłam jakieś światełka i kilku ludzi. Jeden z nich, żołnierz w cywilu, w klapkach, w krótkich spodenkach, z nagim torsem, poinformował mnie: „You are in Pakistan, Madame”. Cofnęliśmy się o jakieś 20 km. Dolawira jest dzisiaj dziurą zabitą dechami. Warto tam jechać tylko wtedy, gdy naprawdę dajemy wiarę w istnienie cywilizacji harappańskiej, w Indiach, co zrozumiałe, nazywanej cywilizacją rzeki Saraswati i potrafimy w wyobraźni zobaczyć jej duszę.

Dholavira była jednym z dziesięciu potężnych i znaczących miast cywilizacji rzeki Saraswati, obejmującej swym zasięgiem cały obszar dorzecza Indusu i jego pięciu dopływów, płynących przez Pendżab [Pięciorzecze]. Cywilizacja ta, samorodna i samoistnie trwająca od 3300 p.n.e. do 1700 p.n.e., była współczesna egipskiej, sumeryjskiej i chińskiej.

W latach 20-tych XX wieku odkryto najpierw ruiny Harappy, starożytnego miasta leżącego na lewym brzegu rzeki Ravi, dopływu Indusu, a następnie Mohendżo Daro i ponad 70 miast leżących nad samym Indusem i w Pięciorzeczu. Jednak centrum tej cywilizacji, punkt ciężkości czy też oś grawitacji wpływów znajdowała się zdecydowanie na terenach dzisiejszych stanów Haryana, Rajasthan i Gujarat. Potężnymi ośrodkami były miasta: Dwarka, gdzie panował Kriszna, port Lothal, Banawali, gdzie urodził się Rama, Ganweriwala i Kalibangan oraz Rakhigarhi, uważane dziś za miasto stołeczne. Istnienie rzeki Saraswati, płynącej równolegle do Indusu, a podczas monsunu rozlewającej się do rozmiaru Oceanu (Sagar) zostało potwierdzone przez zdjęcia satelitarne. Nie ma więc wątpliwości, że rzeka, nad którą powstały Wedy istniała naprawdę. Zaniknęła całkowicie w wyniku kataklizmów tektonicznych i radykalnych zmian klimatycznych, które doprowadziły do migracji ludności. Osadnicy-uciekinierzy znad Indusu i Saraswati przesiedlili się do dwurzecza Gangi i Jamuny (historyczny Doab).